الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
511
دقائق العلاج ( فارسي )
شبانه ، روزانه ، انقيالوس ( كه باطنش سرد و ظاهرش گرم است ) ، ليغوريا ( آنست كه برعكس انقيالوس است ) اين دو نوع بتبهاى مركب شباهت بيشترى دارند و تب غش كه تبى است خلطى با ماده نارس رقيق رقيقه ( اين نوع گاهى از صفراء است و شديدتر مىباشد ) اما تب كبريتى كه مادهاش غليظ است ، محرقه نام دارد . آنكه مادهاش رقيق است به غبّ ( تب يك در ميان ) موسوم است . « 1 » تب ملحى غليظ الماده را ربع اللازمه گفتهاند زيرا در روز چهارم شديدتر مىشود « 2 » و اگر رقيق الماده باشد ربع المطلق و يا خمس المطلق يا سدس المطلق ناميده شده و به همين ترتيب تا هرجا ادامه داشته باشد . اينها تبهاى بسيط بودند اما گاه تبهاى ادوارى و مداوم به صورت مركب در مىآيند و در همه اينها بايد بعلامات توجه داشت . از اين نوع است شطر الغب كه مخلوطى از صفرائى و بلغمى است و بر چهار نوع تقسيم شده يا هر دو خلط لطيفند يا هر دو غليظ يا يكى غليظ و ديگرى لطيف است نامهاى ديگرى نيز ذكر كردهاند مثلا اگر فقط يك خلط دخالت داشته باشد ، تب را بسيط و اگر چند خلط مخلوط باشد تب را مركب گفتهاند « 3 » حادّه آنست كه گرم باشد و صالبه آن است كه سرما سرما و لرز داشته باشد و نافضه در وقتيست كه فقط لرز باشد « 4 » و سرما سرما نباشد . متبادله آن است كه يك نوبه پس
--> ( 1 ) Vivax malaria ( 2 ) Fievre quart ( 3 ) در كتاب قانون براى تب لرز حبى ذكر شده كه بايد پيش از آن خورده شود : مر ، ميعه ( اشترك ) ترياك ، گاوشير ، فلفل به مقدار مساوى كه كه با روغن خمير مىشود و اندازه خوراكش به اندازه يك باقلا است . ( 4 ) Frisson febrile